دسته: معرفی کتاب

abrishami 0

جایگاه تاریخی و فرهنگی زعفران دکتر محمدحسن ابریشمی – بخش چهارم

              به نوشتة طبری موی سر خلیفه سوم انبوه بود و او «ریش خود را زرد می‌کرد».۴۵ امام محمد غزالی (وفات ۵۰۵ق) نیز شرح مفصلی دربارة محاسن و رنگ‌کردن آن و خضاب دارد: «در محاسن ده خصلت مکروه است، و بعضی مکروه‌تر از بعضی…»؛۴۶ در اینجا دو مورد آن به اختصار نقل می‌شود:‏ اول، و آن رنگ‌کردن است به سیاهی، منهی است… و گفته‌اند: اول کسی که به سیاهی خضاب کرد، فرعون بود… دوم، رنگ‌کردن است به سرخی و زردی و آن رواست، برای پوشیده داشتن پیری بر کافران در غزو و جهاد، و اگر برای این نیت نباشد، و برای تشبّه بود به اهل دین مذموم باشد. پیغامبر گفت (علیه‌الصلواه و السلام): «الصفره خضاب المسلمین و الحمره خضاب المؤمنین»، و برای سرخی به حنا و کتم رنگ کردندی و برای زردی، به خلوق و زعفران.۴۷ دربارة معنی لغت عربی «کتم» ‏‎[برگ نیل؟‏‎[‎‏ اختلاف نظرهای زیادی در متون کهن وجود دارد. به نوشتة ابوریحان بیرونی: «بعضی گفته‌اند وسمه را گویند. لیث گوید کتم نباتی است که او را با وسمه از جهت خضاب سیاه استعمال کنند. ازهری (هروی) گوید کتم نباتی است که لون او به سرخی به هم آمیخته باشد. ابوحنیفه (دینوری) گوید به...

19-14-19 0

جایگاه تاریخی و فرهنگی زعفران دکتر محمدحسن ابریشمی – بخش سوم

            ‏۹ـ رنگهای گیاهی در رنگ جامه‌های زرد و…‏ برخی شواهد و مستندات حکایت از آن دارد که از زعفران و برخی رنگهای گیاهی دیگر در رنگرزی انواع الیاف طبیعی، و نیز به عنوان خضاب و رنگ موی سر و صورت، در ادوار کهن استفاده می‌شده است. در بندهش ـ از متون پهلوی عصر ساسانیان ـ مواد گیاهی که در رنگ‌کردن جامه‌ها به کار می‌رفته، به زعفران، دار پرنیان ‏‎]‎بقم‎[‎‏، زردچوبه، روناس و نیل تصریح شده و همچنین از مادة گیاهی دیگری سخن رفته که پطروشفسکی آن را «وخه» قرائت کرده و شادروان مهرداد بهار آن را ‏h‏ و ‏wh‏ آوانویسی نموده است.۳۱ شاید این مادة رنگی گیاهی «روین» بوده که نام دیگر فارسی‌اش «روناس» و عربی آن «فوه» و «فوه الصباغین» است. همچنین احتمال دارد مادة رنگی گیاهی مندرج در متن بندهش، «ورس» بوده که ثعالبی نیشابوری (وفات ۴۲۹) آن را از محصولات یمن برشمرده است: چهار چیز یمن دنیا را پر کرده و آنها ویژة یمن است: ورس، کندر، خطر ‏‎]‎گیاهی رنگی در خضاب موی‎[‎‏ و عقیق.۳۲ به نوشتة ابوریحان بیرونی: «ورس را از یمن به اطراف برند، و لون او به‌غایت سرخ و به زعفران سوده ماند»؛ بیرونی به نقل از سرّاللغه، نوشته...

abrishami 0

جایگاه تاریخی و فرهنگی زعفران دکتر محمدحسن ابریشمی – بخش دوم

  ‏۵ ـ عطر زعفران‌آلود کعبه‏ طبری در وقایع سال ۱۶۰ هجری، به اقدام مهدی عباسی (خلافت: ۱۵۸ـ ۱۶۹) در تعویض جامة کعبه و سبب آن پرداخته و از جمله نوشته است:‏ «‏… در این سال مهدی پوششی را که بر کعبه بود، بکند و پوششی نو بر آن پوشانید. چنان‌که گفته‌اند سبب آن بود که حاجبان ‏‎]‎‏پرده‌داران‏‎[‎ کعبه به او خبر دادند که بیم دارند کعبه از بسیاری پوشش که بر آن است، ویران شود. پس مهدی گفت هر چه پوشش بر کعبه هست، بردارند تا برهنه بماند. آنگاه بگفت تا عطر زعفران‌آلود به همة خانه بمالیدند. گویند وقتی به پوشش هشام ‏‎]‎‏بن عبدالملک اموی (خلافت: ۱۰۵ـ ۱۲۵)‏‎[‎‏ رسیدند، آن را دیبای قطور یافتند؛ اما پوشش اسلاف وی عموما از کالای یمن بود… مهدی نخستین کس بود که برای وی برف به مکه حمل کردند.»۱۹ ‏۶ ـ ابوجهل و رنگ و عطر زعفران‏ در تاریخنامة طبری، شرحی دربارة جراحت وخیمی که عارض ابوجهل (عمرو بن هشام)۲۰ شده بود، آمده و این که او به منظور پنهان داشتن بیماری‌اش، زعفران و خلوق بر جامه و تن‌ خویش می‌مالید: «‏… بوجهل را به لقب مُصفّرالاست خواندندی، و پارسی زردکون باشد. از بهر آن بود این لقب او را که بر مقعدش جراحتی...

22-32-41 0

کتاب “ایرانشهر ماندگار، دبیرستان ایرانشهر از دیروز تا امروز (جلد اول)” به کوشش اکبر قلمسیاه از سوی انتشارات گیتا در ۵۹۰ صفحه منتشر شد.

  از تاسیس دبیرستان تاریخی و ماندگار ایرانشهر یزد، در سال ۱۳۰۷ شمسی، نود سال گذشت و چون روز پنجشنبه ۱۵ شهریور ۹۷ همایشی در دبیرستان به همین مناسبت برگزار می‌شود و بسیاری از دانش‌آموختگان آن از سراسر کشور و بعضی نیز از خارج میهن در آن شرکت‌ می‌کنند، مناسب می‌داند در اینجا یادی از این کانون مهم فرهنگی نموده و نگاهی به نه دهه تلاشهای فرهنگی آن بیفکنیم.‏ ایرانشهر نخستین دبیرستان دولتی یزد است و بنیانگذارش در آن سال با تشکیل کلاس‌های متوسطه آغاز شد و اما نخستین سنگ بنای دبیرستان در روز ۱۵ فروردین ۱۳۱۵ نهاده شد. در آبان ماه همان سال کار ساختمان دبیرستان آغاز شد تا اینکه در سال ۱۳۱۷ بوسیله شادروان استاد علی‌اصغر حکمت که به همین منظور به یزد آمده بود رسما افتتاح شد و آغاز به کار کرد. اکنون که بیش از نود سال از تاسیس این دبیرستان تاریخی سپری گشته و از آن دوران گذشته است، ضروری است منابع تاریخی و خاطرات آن در جایی نشر یابد. لذا در پی برگزاری همایش دبیرستان ایرانشهر در سال ۱۳۸۲ فرصتی مناسب به وجود آمد تا جمعی از اهالی فرهنگ که به نحوی با آن دبیرستان سر و کار داشتند گرد هم آیند. پس از برگزاری...

22-31-39 0

درگذشت دکتر حسن صدر حاج سید جوادی

دکتر حسن صدر حاج سید جوادی روزنامه‌نگار، نویسنده و مترجم پیشکسوت سحرگاه بیست و هشتم خرداد ماه جاری دارفانی را وداع گفت و به سرای باقی شتافت. وی به سال ۱۳۰۸ خورشیدی در خانواده‌ای از اعاظم قزوین متولد شد و پس از پایان تحصیلات در دانشگاه تهران و اخذ دکترای ادبیات تطبیقی با درجه ممتاز از دانشگاه سوربن فرانسه به ایران بازگشت و به فعالیت‌های علمی، آموزشی و مطبوعاتی‌اش ادامه داد. مرحوم دکتر حاج سید جوادی در اوایل دهه پنجاه سردبیر روزنامه اطلاعات و مدیر مرکز آرشیو و اسناد مؤسسه مطبوعاتی اطلاعات بود و علاوه بر نگارش مقاله‌های پرشمار انتقادی، به تألیف، تدوین و ترجمه‌ ده‌ها کتاب علمی، ادبی و تاریخی پرداخت و در عین حال با روزنامه فرانسوی زبان «ژورنال دو تهران» نیز همکاری داشت. برخی از آثار دکتر حاج سید جوادی از این قرار است، دستورنویسی فارسی در شبه قاره هند، فارسی و تاریخ ادبیات، مقایسه سعدی و حافظ از نظر غزلسرایی و سبک شناسی، کشتی به خشکی راندن، داستان‌های قرآن و بوستان سعدی برای کودکان و نوجوانان و آخرین تألیف او به نام «فرهنگ مواد مخدر» که مجموعه‌‌های مرجع برای پژوهشگران در این حوزه است. دکتر حاج سید جوادی همچنین از بنیانگذاران مدرسه عالی مدیریت شمیران بود. عنوان...

2 0

در سومین روز از هفته کتاب، کتابخانه خیرساز مرحوم محمد صادق دوزنده در روستای عبدل آباد شهرستان محولات به بهره برداری رسید

تربت حیدریه – ایرنا- با حضور مسئولان استانی و شهرستانی و در سومین روز از هفته کتاب کتابخانه خیرساز مرحوم محمد صادق دوزنده، روستای عبدل آباد شهرستان مه ولات به بهره برداری رسید. به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی خراسان رضوی، با حضور مسئولان استانی و شهرستانی و در سومین روز از هفته کتاب کتابخانه خیرساز مرحوم دوزنده روستای عبدل آباد شهرستان محولات به بهره برداری رسید. امام جمعه شهرستان مه ولات در این مراسم با تسلیت ایام ارتحال پیامبر مکرم اسلام، کتاب و کتابخوانی را از جمله مواردی دانست که سرنوشت انسان را حتی بعد از مرگ تحت تاثیر قرار می دهد وگفت: علم آموزی و کتا بخوانی از برنامه هایی است که اسلام آموختن آنرا حتی از بلاد غیر اسلامی هم توصیه کرده است و حدیث معروف اطلبو العلم ولو بالسین موید این معنا است. حجت الاسلام میری افزود: در این ایام ارتحال علامه طباطبایی نیز هست که این سالگشت را نیز گرامی می داریم و باید به این نکته اشاره کنیم که روستای عبدل آباد نیز در حوزه فلسفه، فقه و حدیث عالمان بزرگی را در خود پرورش داده است که حتی از حوزه های علمیه بزرگ کشور برای حضور آنان برای تدریس دعوت به...

abrishami 0

تحقیق/درباره ‌تحقیق بزرگ استاد محمد حسن ابریشمی دایره ‌المعارف زعفران علی‌اکبری بایگی‌

      به دو چیز گیرند مرمملکت را یکی پرنیانی یکی زعفرانی یکی زر نام ملِک بر نبشته دگر آهن آب‏داده یمانی ‌(دقیقی طوسی، قرن سوم هجری) زعفران از دیرباز تا امروز (دایره‏المعارف تولید، تجارت و مصرف)، نویسنده محمدحسن ابریشمی، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم، ۱۳۸۹، نایاب چاپ سوم در دست انتشار.)‏ امروزه پژوهش‏های علمی، جزئی‏نگر شده و پژوهشگر در این جزئی‏نگری باید حداکثر تلاش و کوشش خود را به عمل آورد انواع منابع را ببیند و به هر گوشه و کناری سر زند تا داده‏ها و اطلاعات دقیق و درستی به دست آورد. در این وقت است که دانستنی‏های انبوه فراهم می‏آید و حاصل پژوهش ارزشمند می‏شود. با این وصف امروزه انجام پژوهشی گسترده، دقیق و پرمایه در هر یک از شاخه‏های علوم هزینه بسیار دارد و توش و توان زیادی می‏طلبد و تنها پژوهشگران پرحوصله، کم‏ادعا و صبور از عهدة چنین کارهای عمیق و دقیقی برمی‏آیند. یعنی یک پژوهشگر با این مشخصات باید کار دل کند نه کار گِل و باید از جان مایه بگذارد و آرامش و آسایش خود را هزینه کند از خواب و خوراک بیفتد شب و روز کتاب‏های مختلف را تورق نماید و اندک اندک اطلاعات را از میان خطوط ریز و درشت کتاب‏ها...

76 0

آغاز بیست و سومین نمایشگاه مطبوعات

  سرویس فرهنگی، هنری: درهای مصلای بزرگ امام خمینی(ره) تهران برای حضور عموم علاقه‌مندان به رسانه‌ها در بیست و سومین دوره نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها صبح روز گذشته گشوده شد. در بیست و سومین نمایشگاه مطبوعات بیش از ۹۴۰رسانه در ۶۰۰غرفه در مساحتی بالغ بر ۱۳هزار متر مربع از فضای مصلی تهران حضور خواهند داشت. مطابق اعلام کمیته اطلاع‌رسانی در نمایشگاه امسال ۱۰۰ماهنامه، ۵۴هفته‌نامه، ۳۰دوهفته‌نامه، ۲۰دوماهنامه، ۵۲فصلنامه، بیش از ۱۱۵رسانه برخط (خبرگزاری و پایگاه خبری)، ۷۰رسانه غیرسراسری (محلی، منطقه‌ای و استانی) و بیش از ۶۰روزنامه و موسسه مطبوعاتی حضور دارند.‌ همچنین بیش از ۸۰رسانه در گروه سیاسی و اقتصادی، ۸۰رسانه فرهنگی و هنری، بیش از ۸۰غرفه در گروه تخصصی، ۳۰غرفه در گروه خانواده و ۲۰غرفه در گروه دین و اندیشه به نمایشگاه مطبوعات امسال آمده‌اند. علاوه بر ادارات کل ارشاد استان‌ها و برخی خانه‌های مطبوعات استانی بیش از ۵۵رسانه استانی، منطقه‌ای و محلی با مساحتی حدود ۱۰۰۰مترمربع در نمایشگاه حضور دارند.‌مؤسسه اطلاعات با بیش از نود سال سابقه حضور در عرصه فرهنگ، در راستاى تحقق بخشیدن به رسالت فرهنگى و مطبوعاتى خود طبق سنوات گذشته با حضور در بیست و سومین نمایشگاه مطبوعات آثار خود را در اختیار علاقمندان قرار داد. روزنامه اطلاعات که نود و‌ دومین دوره از فعالیت خود...

1 0

با حکم معاون رئیس‌جمهوری؛ سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی خراسان‌رضوی منصوب شد

زهرا احمدی‌پور معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری امروز چهارشنبه ۷ تیر ۹۶ در حکمی محمد‌رحیم رهنما را به‌عنوان سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان‌رضوی منصوب کرد. به گزارش ایلنا، متن این حکم به‌شرح زیر است: «جناب آقای محمدرحیم رهنما با سلام نظر به تعهد، تجربه و شایستگی جناب‌عالی، به‌موجب این حکم به‌عنوان سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان رضوی منصوب می‌شوید. «توجه کامل به اهمیت حفظ و نگهداری از میراث ارزشمند تاریخی‌فرهنگی، رشد و توسعه صنایع‌دستی و گردشگری و بهره‌گیری از توان تخصصی صاحب‌نظران، اندیشمندان، کارشناسان خبره، منابع انسانی موجود و تعامل جدی با مدیریت عالی استان و مسئولان استانی، هماهنگی با حوزه‌های کاری در سازمان مرکزی، توجه به مسائل انسانی، ایجاد فضای صمیمی و دوستانه با فراهم آوردن زمینه‌های پیشرفت شغلی کارکنان از مهم‌ترین وظایف مدیریتی است که انتظار می‌رود در راستای تحقق اهداف متعالی سازمان گام‌های موثری بردارید. توفیق شما را در خدمت به نظام مقدس جمهوری اسلامی و فرهنگ و هنر کشور عزیزمان ایران با رعایت اصول قانون‌مداری، اعتدال‌گرایی و منشور اخلاقی دولت تدبیر و امید از درگاه حق خواستارم.» محمدرحیم رهنما، دانش‌آموخته دکتری در رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری از دانشکاه تربیت‌مدرس است. عضویت در شورای اسلامی شهر مشهد و ریاست دانشکده...