دسته: کشاورزی

اخبار کشاورزی

download 0

سخنی چند در باب تاریخ کشاورزی ایران -۴ تاریخ زمین و زراعت در آثار ایران شناسان‌ استادمحمد حسن ابریشمی

مورخان و ایرانشناسان خارجی که در باب تاریخ ایران باستان تألیفاتی دارند، در نوشته‌های خویش مقولة مختصری را به کشاورزی اختصاص داده‌اند، آنها عموماً همان گفته‌های مورخان باستان را نقل کرده و بعضاً تحلیل‌های کوتاهی از کشفیات باستانشناسی را، براساس استنباط خویش، بر آن افزوده‌اند. گاهی هم برخی از نویسندگان و مورخان خارجی، مخصوصاً در یک قرن اخیر، در مورد منشأ برخی از محصولات خالی از خدشه نیست. به خصوص که پاره‌ای از آنها تلاش کرده و می‌کنند که خیلی از محصولات با منشأ ایرانی را، از جمله «پسته» و «زعفران» را به نقاطی از سواحل مدیترانه‌ای اروپا، گاهی سرزمین زادگاه عیسی مسیح، بیت‌المقدس، گاهی سیسیل و غیره منسوب کنند. آنها وقتی به تاریخ ایران بعد از اسلام می‌پردازند، در باب کشاورزی ایران، با توجه به کثرت منابعی که موجود است، مطلب زیادی عنوان نمی‌کنند، به طوری که مطالب آنان دربارة کشاورزی، با سایر مقولات مندرج در تاریخ ایران، تألیف آنان در باب تاریخ ایران تناسب منطقی ندارد، بدان‌سان که در مجموع قلیل و کم مایه می‌نماید. علت این امر آن است که کسب اطلاعات و معلومات و مستندات در باب کشاورزی ایران به سهولت سایر مقولات تاریخ ایران نیست. بنابراین تاریخ‌نگاران و نویسندگان خارجی توفیق آن را نداشته‌اند که تألیفی...

19-14-19 0

سخنی چند در باب تاریخ کشاورزی ایران -۳ فلاحت در فلات ایران استاد محمد حسن ابریشمی

    ‌احمدعلی خان وزیری (قرن ۱۳) نوشته است: در قریة سرمشک درخت گردگان عظیمی است؛ از خرافات مردم آنجاست که جمشید پیشدادی آن را غرس کرده، و آن درخت را «جمشیدی» گویند. اعتمادالسلطنه (قرن ۱۳)، از چنار بسیار تناور دهکدة ارمیا (بین میامی و شاهرود، بر سر راه شاهرود به مشهد) دیدن کرده و نوشته است: به عقیدة اهالی سه نفر از انبیا، از جمله «ارمیای نبی»، در وسط آن مدفون‌اند… دور چنار در روی زمین تقریباً پنجاه ذرع است. درخت چنار بسیار تناور کنار مزار امامزادة روستای «توی» از نواحی اسفراین نیز با عمری دراز دیدنی است. درخت سروِ کوهی کنار مرقد شیخ یوسف (فوت ۱۰۳۰)، در کنار دهکدة فیانی (پیانی، در ۱۶ کیلومتری راه مشهد به شاندیز) نیز پرهیبت است و عمری دراز دارد. سه درخت کاج تناور و بسیار کهن سال در حاشیة روستای فدافن در نزدیک شهر کاشمر موجود است. وجود این گونه درختان، به‌ویژه درختان کهن‌سال روی مقبرة بزرگان و صحن مزارها و اماکن مقدس، که تعدادشان کم نیست، با موجودیت خود، استعدادهای مناطق را در باب کاشت و پرورش این نوع درختان مشخص می‌کند و در عین حال حکایت از پیشینة بسیار طولانی وجود این گونه درختان در هر یک از مناطق دارد. ۴٫...

19-14-19 0

سخنی چند در باب تاریخ کشاورزی ایران -۲ فرهنگ و منابع کشت و کار استاد محمد حسن ابریشمی

  گاهی دربارة انواع آسیاب‌ها (که با نیروی دست انسان، حیوان، آب، باد به حرکت در می‌آید: دست آس، خراس، آسیاب، آس باد)، و چرخاب و دولاب و پایاب (جایی که برای برداشتن آب در عمق زمین تعبیه می‌شود و پلکان با شیب مناسبی دارد) و تالاب (: استخر یا تلخ) و دستگاه‌ها و وسایل متنوع دیگر ـ که در امور فلاحت به کار آید ـ گفتگوهایی شده است. همچنین در این منابع، گاهی مطالبی دربارة قوانین و ضوابط مربوط به امور مختلف زراعت و آبیاری، محدودیت‌های کشاورزی، بلیات و آفات فلاحت اعم از ارضی و سماوی، محرومیت‌های رعایا، سختگیری‌ها و ظلم مالکان و حکام یا امرای محلی و حتی سلاطین و خلفا (اموی و عباسی) در اخذ سهم مالکانه و مالکیت از روستاییان و کشاورزان، میزان و نوع محصولات زراعی و دامی؛ و پدیده‌های مختلف فلاحتی هر یک از ولایات، درآمدهای حکام محلی و حکومت مرکزی از این بابت، و نیز موضوعات و مقولات دیگر در این باره مطرح می‌شود. این گونه مطالب و اطلاعات فراوان، اما مختصر و بسیار پراکنده در منابع اسلامی و بویژه تألیفات و آثار دانشمندان ایرانی (به زبان عربی و بیشتر فارسی) مندرج است. تعداد مآخذ بی‌شمار و با موضوعات مختلف است، مطالب و معلومات...

19-14-19 0

سخنی چند در باب تاریخ کشاورزی ایران -۱ جغرافیای کشت و زرع در ایران استاد محمد حسن ابریشمی

    امروز بر نویسندگان تاریخ جهان و حتی بر همة کسانی که اندک شناختی از پیشینة تمدن‌های باستان دارند، این نکته بخوبی روشن شده است که ایرانیان در پیشبرد فرهنگ و مدنیّت جامعة بشری نقش بس والا و بااهمیتی داشته‌اند؛ به طوری که تأثیر بی‌چون و چرای آنان حتی در نوشته‌های تاریخ نگاران و نویسندگان غیرایرانی ادوار باستان، که به هر حال اتباع حکومت‌های رقیب یا معاند آنان بودند، منعکس است، همین نوشته‌ها اساس تجزیه و تحلیل‌های ایرانشناسان خارجی را تشکیل می‌دهد تا در مورد ایرانیان باستان اظهارنظر کنند. پس از ظهور دین اسلام نیز عنصر ایرانی در جهت اعتلای فرهنگ و دانش بشری کوشش‌ها و نوآوری‌های نمایان و ممتازی داشته است. در مآخذ اسلامی نیز آنجا که در مقولة تاریخ دورة جاهلیت عرب بحث می‌شود، با نوعی تمجید و احترام از دینداری ایرانیان و پیشرفت‌های آنان در باب علوم و فنون از جمله کشاورزی و نجوم سخن به میان می‌آید و آنجا که دورة اسلام مورد بحث قرار می‌گیرد، از تلاش‌های بی‌شایبه و خالصانه و مؤثر ایرانیان در پایه‌ریزی و برپایی ارکان تمدن جوان و باعظمت اسلامی یاد می‌شود. در دوران‌های تاریخی ادوار باستان و بعد از اسلام در هر یک از مناطق محدودة مورد بحث متناسب با استعدادهای...

19-14-19 0

هوشمندی‌های رفتاری حشرات دکتر محمدحسن ابریشمى – بخش هفدهم و آخر

    عقرب: کژدم (گزدم؟) در متون کهن طب و داروشناسی و دایرة المعارفی فارسی گاهی از «کژدم» یاد شده و نیز از چگونگی درمان کژدم گزیده سخن رفته است. برخی از تصحیح‌کنندگان این منابع «کژدم» مندرج در نسخ خطی این متون را به «گزدم» تغییر داده‌‌اند. ظاهراً بدان جهت که این جانور با دم می‌گزد، در حالی زنبور و مگس و برخی حشرات گزنده نیش در دم دارند. وانگهی «گز» نام درختی مشهور است، و دانشمندان قدیم بدان توجه داشته‌اند، مرحوم دهخدا نیز ذیل واژه «کژدم» ضمن معرفی این جانور، ذکری از «گزدم» نکرده، و این کلمه را مدخل نگرفته است. لغت عربی «عقرب» علاوه بر «کژدم»، در اصطلاح منجمان نام برج دوم از دوازده برج یعنی «آبان ماه» است. ظاهراً در برخی از قلمروهای فرهنگ ایرانی و زبان فارسی، کور بودن «عقرب» از باورهای رایج بوده است. به همین دلیل بعضی از شاعران «عقرب» را کور پنداشته‌اند. در برخی از منابع کهن به فعالیت و حرکت «کژدم» و بعضی جانوران در شب اشاره شده است. از باب نمونه، ابویعقوب سبحستانی در کشف المحجوب (رساله‌ای در آیین اسماعیلی از قرن چهارم)، در شرح «علت حرکات حیوانات» از جمله اشاره به همین نکته دارد: «… چون خُرشید به غروب رسد کمتر...

19-14-19 0

هوشمندی ‌های رفتاری حشرات دکتر محمدحسن ابریشمى – بخش پانزدهم

  باب نخست از جزو یازدهم ورزنامه به «مگس انگبین» اختصاص یافته که در آن، از جمله آمده است: … او بهتر و پرمنفعت‌تر از همة مرغان و بهایم و خزندگان زمین است از جملة حیوان، زیرا که او در بسیار چیزها که از او آید از کارهای لطیفش به مردم و به کارهای مردم [خوب و خردمند شباهت‌ها دارد]، و این کارها که او همی کند و هدایت که او راست و منفعت بزرگ … مانند کارهای آن کسان است… از بهر خود خزینه سازد؛ از درخت، و از آنچه خواهد از دیگر نبات‌ها و چون بخورند از آن، ‌بعضی آن بود که به «انگبین» [تبدیل] کند و بعضی آن بود که به «موم» کند و جز آن، و آن همه در جملة روزگارش که کنَد هم انصاف دهد و هم انصاف خواهد، و معنای این آن است که به غذای خویش هیچ پلیدی نکند و، نه چیزی از گوشت و یا از خون، الا از درخت و از دیگر نبات‌ها که آن او را خوش آید و شیرین بود و هیچ زیان از آن به معاش مردم نرسد؛ و اگر کسی زیانی خواهد که بدیشان کند از صآن کس، که آن زیان کاری جوید، پنهان شوند. و از لطف...

abrishami 0

هوشمندی ‌های رفتاری حشرات دکتر محمدحسن ابریشمى – بخش دوازدهم

    ایرانیان که همواره در طول تاریخ با آفت ملخ و هجوم دسته‌های انبوه این حشره مواجه بوده‌اند، در ادوار کهن، شیوه‌ای شگفت در دور کردن توده‌های عظیم ملخ‌های در حال پرواز ابداع کرده‌اند و آن ایجاد صداهای مهیب و پرطنین بوده است. به این ترتیب که جمع زیادی از اهالی، زنان و مردان پرتوان آبادی با کوبیدن شدید چوب و سنگ بر طبل و دهل و طشت (معرَّب تشت) و سینی و طاس و ایجاد امواج و ارتعاشات صوتی شدید، لرزاننده و کرکننده، مانع فرود و نشستن ملخ‌ها در عرصة باغ و بوستان‌ها و کشتزارهای پیرامونی آبادی‌ها می‌شده‌اند. تجربة بسیار مؤثری که هنوز هم در برخی نواحی قلمروهای فرهنگی ایران استمرار دارد، و برخی شاهد اجرای این شیوة شگفت بوده‌اند و بسیاری نیز شنیده یا به یاد دارند. برای مثال از باب نمونه: تجربة مزبور را مستند به گفته‌های قوم و خویش بزرگوارم آقای دکتر علی ابریشمی (پزشک، متولد ۱۳۰۷، مقیم مشهد) نقل می‌کند: ایشان در سال ۱۳۴۳ با جمعی از دوستان خود، در سفر به خواف و رشخوار، از نواحی شرقی شهرستان تربت‌حیدریه، شاهد حرکت تودة میلیونی ملخ‌ها چون ابری سیاه در آسمان بوده و بر اقدام عجیب روستاییان برای دور کردن ملخ‌ها نظارت داشته‌اند. به این ترتیب...

19-14-19 0

هوشمندی ‌رفتاری حشرات دکتر محمدحسن ابریشمى – بخش یازدهم

  دو نکته در مطالب لاروس، به شرح مزبور: نخست تخم‌ریزی ملخ در خاک خشک و خروج حشره از تخم (تفریخ) پس از بارندگی ممتد؛ دوم، دور کردن یا فراری دادن گروه‌های عظیم ملخ‌های بالدار با ایجاد سروصدای ممتد و شدید. ایرانیان در ادوار کهن به هر دو مورد مزبور به تجربه پی برده و برخی دانشمندان قدیم در آثار مکتوب فارسی خود به آن اشاره کرده‌اند که در ادامه نمونه‌هایی نقل کرده است. اما در مورد دوم، جای تخم‌گذاری ملخ در زمین سخت و بیرون آمدن حشره از تخم به هنگامی که هوا خوب و مناسب باشد، دانشمندان ایرانی قدیم از آن سخن گفته‌اند. از باب نمونه شهمردان بن‌ ابی‌الخیر رازی، در سال ۴۸۸، ضمن معرفی «ملخ»، افزون بر گزینش زمین سخت (خاره) برای تخم‌ریزی و خروج کرم به هنگام اعتدال و خوشی هوا، به رفتار هماهنگ و حرکت گروهی ملخ‌های خُرد، در جهت رسیدن به مقصد خاص و چگونگی گذشتن از رودخانه، اشاره کرده است: ملخ. چون چرا کرده باشند، و شکم از تخم پرگردانیده، جایگاهی طلبند سخت، که کلنگ بر آن کار نکند الابه دشخواری، و به پای جای باز کنند، و دنبال درونشانند و زمین‌خاره بدو نرم شود چون موم، و تخم در او نهد. آنگاه دور...

156752599 0

بورس کالای پسته مه ولات راه اندازی شد

تربت حیدریه – ایرنا- رییس بانک زعفران و کارگزار بورس زعفران تربت حیدریه از راه‌اندازی بورس کالای پسته مه ولات خبر داد. نادر کریمی روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه این بورس از امروز فعالیت خود را آغاز کرده است گفت: در این بورس، پسته فندقی که محصول درجه یک است و در اصطلاح به آن پسته "سی، سی و دو" گفته می‌شود با ظرفیت یکصد تن عرضه خواهد شد.  وی با بیان اینکه بورس پسته در گذشته فقط در کرمان دایر بود افزود: با توجه به اینکه شهرستان مه ولات یکی از قطب های اصلی تولید پسته در ایران است، این نیاز احساس شد که پسته تولیدی این شهرستان ابتدا استاندارد سازی و سپس روانه بازارهای صادراتی شود که راه اندازی بورس این کالا در تحقق این مهم بسیار حایز اهمیت است. وی سطح زیرکشت پسته در مه ولات را ۲۲ هزار هکتار و میانگین تولید سالیانه آن را ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تن ذکر کرد و اظهار داشت: از این میزان ۲۲ هزار تن پسته خشک فراوری و روانه بازارهای مصرف می‌شود. شهرستان مه ولات بزرگترین شهرستان باغی خراسان رضوی است که مقام نخست سطح کشت و تولید محصول پسته و انار و عنوان پنجم...

156755560 0

کارخانه نوآفرینی زنجیره ارزش زعفران در تربت حیدریه افتتاح شد

تربت حیدریه- ایرنا- کارخانه نوآفرینی زنجیره ارزش زعفران و انبار سپرده کالایی بورس زعفران با حضور مدیرعامل بورس کالای ایران و شماری از مسئولان استانی و شهرستانی در تربت حیدریه راه اندازی شد. مدیرعامل این کارخانه روز سه شنبه در آیین افتتاح آن گفت: این مرکز در زمینی به مساحت سه هزار و ۸۰۰ مترمربع و با اشتغال‌زایی مستقیم سالیانه برای ۱۰۰ نفر از افراد جویای کار در تربت حیدریه افتتاح و راه اندازی شد. احسان مصطفوی نژاد افزود: در این مرکز، طبق برنامه کاری از پیش تعیین شده، ارائه آموزش های مشخص و متداول ظرف مدت سه سال برای ۱۶۰ هزار خانوار کشاورز حوزه زعفران تدارک و برنامه‌ریزی شده است. وی ادامه داد: این مجموعه، تکمیل کننده و توسعه دهنده زنجیره ارزش زعفران است بدین معنا که این زنجیره قبل از تولید با آموزش آغاز و تا گرفتن بازخورد مصرف کننده ادامه خواهد داشت و یکی از مهمترین حلقه های این زنجیرها، بورس کالای زعفران با استاندارد سازی، ارزیابی کیفی و کمی، شفافیت در خرید و فروش، شفافیت در عرضه و تقاضا، حقوق کشاورز و مصرف کننده است. مدیرعامل کارخانه نوآفرینی زنجیره ارزش زعفران و انبار سپرده کالایی بورس زعفران گفت: در این مکان فعالیت های دیگری نیز صورت می گیرد که شامل برگزاری دوره های آموزش تخصصی...